काठमाडौं
४ साउन २०८३
राजु सामत
काभ्रे,काठमाडौं — बनेपा नगरपालिका–६ बुडोलस्थित नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको तालिम केन्द्रमा रहेको होल्डिङ सेन्टरमा बसिरहेका विस्थापित सुकुमवासीहरूलाई सरकारले १४ दिनदेखि खाना रोकिदिएको छ ।
तीन महिनादेखि होल्डिङ सेन्टरमा बस्दै आएका उनीहरू अहिले दालमोठ, चिउरा र ऋण–सापटीको भरमा दैनिक गुजारा गर्न बाध्य भएका हुन् । असार २२ गतेदेखि सरकारले व्यवस्था गर्दै आएको खाना रोकिदिएको होल्डिङ सेन्टरमा बस्दै आएकी ५१ वर्षीया मिना माझीले बताइन् । उनका अनुसार सुरुमा सरकारले बिहान चिया–बिस्कुट, बिहान र बेलुका खाना तथा दिउँसो खाजाको व्यवस्था गरेको थियो । ‘अहिले हामीलाई खानाको कुनै व्यवस्था छैन,’ माझीले भनिन्, ‘दालमोठ, चिउरा, कहिलेकाहीँ रोटी खाएर दिन कटाइरहेका छौं । पैसा छैन, ऋण गरेर खानुपरेको छ। कमाइ गर्ने अवस्था पनि छैन ।’
मोरङ घर भई यसअघि काठमाडौंको मनहरा बस्तीमा बस्दै आएकी माझीका अनुसार अहिले होल्डिङ सेन्टरमा करिब १५ परिवार बसिरहेका छन् । नियमित आयआर्जनको स्रोत नभएका कारण खाना बन्द भएपछि दैनिक गुजारा गर्न थप कठिन भएको उनले बताइन् ।
आफूहरूलाई सरकारले यहाँबाट निस्कनका लागि दबाब दिइरहेको एक महिलाले कान्तिपुरलाई बताइन् । नाम नखुलाउने सर्तमा उनले भनिन्, ‘व्यवस्था गर्न सक्नेहरू त जानुभयो, नसक्नेहरू यहीँ छौँ । तर हामीलाई पनि निस्कनका लागि दबाब आइरहेको छ ।’ ती महिलाले हालै मात्र आफ्नी छोरी आफन्तकहाँ राखेर पढाउनुपरेको सुनाइन् । ‘श्रीमान् गार्मेन्टमा काम गर्नुहुन्छ, उहाँ त्यहीँ बस्नुहुन्छ । सरकारले दिएको पैसा छोरीलाई भर्ना गर्दा ठिक्क भयो, मेरो लागि त बस्ने व्यवस्था अहिलेलाई यहाँभन्दा अन्त मिलेकै छैन,’ ती महिलाले भनिन् ।
कान्तिपुरले एक साताअघि चासो राख्दा अधिकारसम्पन्न बागमती सभ्यता एकीकृत विकास समितिले बनेपा होल्डिङ सेन्टर खाली भइसकेको बताएको थियो । तर सोमबार केही अभियन्तासँगै बनेपामा बसिरहेका विस्थापितहरू बागमती सभ्यताको कार्यालय पुग्दा कर्मचारीहरू नै अचम्मित भएका थिए । विस्थापित सुकुमवासीको न्यायका निम्ति आवाज उठाउँदै आएकी अभियन्ता भगवती अधिकारीका अनुसार एक सातासम्म व्यक्तिगत पैसा उठाएर सुकुमबासीहरूलाई उनीहरूले खाना खुवाइरहेका थिए । ‘यसरी त हुँदैन, सरकारलाई नै जिम्मेवार बनाउनुपर्छ भनेर बनेपामा रहेका विस्थापितसँग हाम्रा साथीहरू जानुभयो । त्यहाँका कर्मचारीले बनेपामा तपाईंहरू अझै पनि हुनुहुन्छ भन्दै दंग पर्नुभयो । अनि सूची बनाउन थाल्नुभयो,’ भगवतीले भनिन्, ‘त्यसपछि उहाँहरूले त्यहाँबाट बाँकी भएकाहरूलाई पनि छाड्न दबाब दिनुभयो ।’
अधिकारसम्पन्न बागमती सभ्यता एकीकृत विकास समितिका आयोजना प्रमुख मचाकाजी महर्जनले भने आफूहरूले कतै पनि खानाको व्यवस्थापन नगरेको बताए । ‘हामीले खाना २२ गतेदेखि नै रोकेका हौँ । कीर्तिपुरस्थित राधास्वामी होल्डिङ सेन्टरमा रहेकाहरूलाई काठमाडौं महानगरले खुवाएको थियो । अहिले उहाँहरू बोडे र खरिपाटीको होल्डिङ सेन्टरमा हुनुहुन्छ । त्यहाँ पनि सोही संस्थाले व्यवस्था गरेको छ,’ उनले भने, ‘यता इचङ्गुनारायणमा चाहिँ वृद्धवृद्धा र अशक्तहरू हुनुहुन्छ, उहाँहरूलाई मानवसेवा आश्रमसँग समन्वय गरेकाले त्यताबाट व्यवस्था गरिएको छ । अहिले हामीले कतै खाना र पानीको व्यवस्था गरेका छैनौँ ।’
भोजन सेवा बन्द भएपछि यहाँ आश्रित परिवारहरू प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन् । बनेपाको होल्डिङ सेन्टरमा भएकाहरूलाई पनि स्वव्यवस्थापनका लागि आफूहरूले आग्रह गरिरहेको उनले बताए । ‘बिरामी र वृद्धवृद्धाहरूलाई मानवसेवा आश्रमसँग सहकार्य गरेर व्यवस्थापन गर्ने प्रयास भइरहेको छ । धेरैजसो मानिसका परिवार अन्यत्र हुँदाहुँदै पनि उनीहरू होल्डिङ सेन्टर छोड्न नमान्दा व्यवस्थापनमा अप्ठ्यारो परिरहेको छ,’ महर्जनले भने ।
: रासस
